ارزيابي شناساگرهاي متابوليسم استخوان و تنش اكسيداتيو در موش هاي صحرايي هيپرليپيدميك درمان شده با دوزاژ رايج و بالاي نياسين



ارزيابي شناساگرهاي متابوليسم استخوان و تنش اكسيداتيو در موش هاي صحرايي هيپرليپيدميك درمان شده با دوزاژ رايج و بالاي نياسين

هدف از پژوهش حاضر ارزيابي تاثير احتمالي نياسين در مقادير رايج براي كاهش دادن ليپيدهاي سرمي و نيز مقادير بالا بر شناساگرهاي متابوليسم استخوان و تنش اكسيداتيو در موش هاي صحرايي هيپرليپيدميك بوده است. به اين منظور 24 سر موش صحرايي ماده از نژاد Dawley - Spragueبه طور تصادفي به 4 گروه تقسيم و به شرح زير درمان شدند؛ گروه 1: (كنترل) جيره غذايي معمولي، گروه 2: به مدت 15 روز با جيره پر چرب حاوي 20% روغن آفتابگردان، 2% كلسترول و 5/0% اسيد كوليك و پس از آن تا روز 40 با جيره حاوي 10% روغن آفتابگردان، 1% كلسترول و 25/0 % اسيد كوليك، تغذيه شدند. گروه 3: جيره پر چرب (نظير گروه 2)+ نياسين 200 ميلي گرم بر كيلو گرم روزانه بصورت خوراكي با گاواژ (دوزاژ رايج) و گروه 4: جيره پر چرب (نظير گروه 2)+ نياسين با دوزاژ بالا (300 ميلي گرم بر كيلو گرم) روزانه خوراكي با گاواژ. لازم به ذكر است كه تجويز نياسين از روز 15 آغاز و تا پايان روز 40 ادامه يافت. در روز 15 از موش ها خونگيري و ميزان كلسترول تام و تري گليسريد سرمي اندازه گيري شد. در پايان دوره، خونگيري مجدد انجام و استخوان هاي ران راست و چپ خارج شد. درصد خاكستر استخوان ران چپ تعيين و از استخوان هاي ران راست به منظور اندازه گيري فعاليت آنزيم سوپر اكسيد ديسموتاز و نيز ميزان MDA استفاده شد. در ضمن ميزان كلسترول تام و تري گليسريد و PINP و CTX در سرم اندازه گيري شد.

مصرف جيره پرچرب موجب هيپركلسترولمي واضح در روز 15 گرديد كه در پايان دوره نيز مشهود بود. هرچند ميزان تري گليسريد سرمي تفاوت معني داري ميان گروهها نشان نداد. مصرف نياسين در گروه هاي 3 و 4 موجب كاهش ميزان كلسترول تام شد و حتي توانست آن را به سطح گروه كنترل برساند. ميزان PINP و CTX و درصد خاكستر استخوان تفاوت معني داري در بين گروهها نداشت. فعاليت آنزيم سوپر اكسيد ديسموتاز در گروه 2 در مقايسه با كنترل افزايش و ميزان MDA كاهش يافت. تجويز نياسين در گروههاي 2 و 3 موجب افزايش فعاليت آنزيم سوپر اكسيد ديسموتاز در مقايسه با گروه 2 شد و در ضمن نياسين در دوزاژ رايج توانست كاهش محسوسي در ميزان MDA نسبت به گروه 2 ايجاد نمايد. در كل از مطالعه حاضر چنين بر مي آيد كه تجويز نياسين در دوزاژ رايج اثرات مطلوب قابل توجهي بر پارامترهاي تنش اكسيداتيو در استخوان موشهاي صحرايي هيپركلسترولميك دارد؛ بدون اينكه تاثير محسوسي بر شناساگرهاي متابوليسم استخوان داشته باشد.

 

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه و هدف ......................................................................................................................................... 1

 فصل دوم: كليات ...................................................................................................................................................... 3

1-2- هيپرليپيدمي .......................................................................................................................................... 3

1-1-2- تشخيص هيپرليپيدمي .............................................................................................................. 3

2-1-2- عوامل خطر براي هيپرليپيدمي ............................................................................................... 3

3-1-2- نشانه هاي باليني ....................................................................................................................... 4

4-1-2-چگونگي آسيب رساندن به بدن ............................................................................................... 4

5-1-2- انواع هيپرليپيدمي ..................................................................................................................... 5

1-5-1-2- اوليه ............................................................................................................................ 5

2-5-1-2- ثانويه ........................................................................................................................... 5

6-1-2- تشخيص ...................................................................................................................................... 6

1-6-1-2- ميزان كلسترول تام ................................................................................................ 6

2-6-1-2- ميزان LDL-c .......................................................................................................... 6

3-6-1-2- ميزان تري گليسريد .............................................................................................. 7

4-6-1-2- ميزان ……………………………………………………………….. HDL-c 7

5-6-1-2- ميزان بدون HDL-c ............................................................................................. 7

6-6-1-2- آزمون آپوليپو پروتئين B100 .............................................................................. 7

7-6-1-2- CRP با حساسيت بالا (hs-CRP) ...................................................................... 8

8-6-1-2- ليپو پروتئين a .......................................................................................................... 8

9-6-1-2- آزمون آپوليپو پروتئين A1 .................................................................................... 9

10-6-1-2- آزمون هاي ژنتيكي ............................................................................................. 9

7-1-2- ملاحظات قبل از درمان ......................................................................................................... 9

8-1-2- درمان ......................................................................................................................................... 9

1-8-1-2- تغيير در سبك زندگي ........................................................................................ 9

2-8-1-2- دارو درماني ........................................................................................................... 10

2-2- متابوليسم استخوان ............................................................................................................................. 18

1-2-2- تنظيم متابوليسم استخوان .................................................................................................... 19

1-1-2-2- تعادل بين كلسيم و فسفر .................................................................................... 19

2-1-2-2- هورمون رشد ............................................................................................................. 20

3-1-2-2- هورمون تيروئيد ....................................................................................................... 20

4-1-2-2- استروژن و آندروژن ............................................................................................... 21

5-1-2-2- كورتيزول و گلوكوكورتيكوئيدهاي مرتبط ....................................................... 21

6-1-2-2- فشار مكانيكي ......................................................................................................... 21

7-1-2-2- وضعيت تغذيه ( لپتين) ........................................................................................ 22

2-2-2- شناساگرهاي متابوليسم استخوان ....................................................................................... 22

1-2-2-2- شناساگرهاي ساخت استخوان .............................................................................. 22

2-2-2-2- شناساگرهاي تحليل استخوان ............................................................................. 22

3-2-2- اختلالات متابوليسم استخواني ............................................................................................... 23

1-3-2-2- استئوپوروز ................................................................................................................ 23

4-2- تنش اكسيداتيو .................................................................................................................................... 25

1-3-2- شناساگرهاي تنش اكسيداتيو ................................................................................................ 25

 

فصل سوم: مواد و روش كار ............................................................................................................................... 27

1-3- وسايل و مواد مورد استفاده ............................................................................................................... 27

2-3- طرح آزمون ........................................................................................................................................... 29

3-3- روش كار ................................................................................................................................................ 29

1-3-3- خونگيري ..................................................................................................................................... 29

2-3-3- درمان با نياسين ........................................................................................................................ 30

3-3-3- برداشت استخوان ران راست و چپ ...................................................................................... 30

4-3-3- تعيين وزن و درصد خاكستر استخوان هاي ران چپ ....................................................... 30

5-3-3- اندازه گيري كلسترول تام ....................................................................................................... 30

1-5-3-3- آماده سازي نمونه ها ................................................................................................ 30

2-5-3-3- اندازه گيري كلسترول تام با استفاده از كيت كلسترول ................................... 31

6-3-3- اندازه گيري تري گليسريد سرم ............................................................................................ 31

1-6-3-3- آماده سازي نمونه ها ................................................................................................ 31

2-6-3-3- اندازه گيري تري گليسريد با استفاده از كيت تري گليسريد .......................... 31

7-3-3- اندازه گيري فعاليت آنزيم سوپر اكسيد ديسموتاز ................................................................ 32

1-7-3-3- آماده سازي نمونه ها ................................................................................................ 32

2-7-3-3- اندازه گيري فعاليت آنزيم ......................................................................................... 33

8-3-3- اندازه گيري آنزيم مالون دي آلدهيد (MDA) ..................................................................... 35

1-8-3-3- آماده سازي نمونه ها .................................................................................................. 35

2-8-3-3- اندازه گيري .................................................................................................................. 35

9-3-3- اندازه گيري ميزان PINP ......................................................................................................... 36

1-9-3-3- اماده سازي نمونه ها .................................................................................................... 36

2-9-3-3- اندازه گيري ميزان PINP با روش اليزا ............................................................ 36

10-3-3- اندازه گيري ميزان CTX .................................................................................................... 38

11-3-3- آناليز اماري داده ها ............................................................................................................. 39

فصل چهارم: نتايج ................................................................................................................................................. 40

1-4- پارامترهاي ليپيدي سرم ................................................................................................................. 40

1-1-4- ميزان كلسترول تام سرم ...................................................................................................... 40

2-1-4- ميزان تري گليسريد سرم ....................................................................................................... 41

2-4- شناساگرهاي متابوليسم استخوان .................................................................................................. 41

1-2-4- ميزان PINP و CTX سرم .................................................................................................... 41

3-4- پارامترهاي تنش اكسيداتيو ............................................................................................................. 42

1-3-4- ميزان فعاليت آنزيم SOD و ميزان MDA ..................................................................... 42

4-4- ميزان درصد خاكستر .......................................................................................................................... 42

5-4- وزن موش ها در اول و پايان دوره.................................................................................................... 43

فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري ........................................................................................................................ 44

فهرست منابع و مآخذ ............................................................................................................................................ 48

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 1-4- ......................................................................................................................................................... 40

جدول 2-4- ......................................................................................................................................................... 41

جدول 3-4- ......................................................................................................................................................... 41

جدول 4-4- ........................................................................................................................................................ 42

جدول 5-4- ........................................................................................................................................................ 42

جدول 6-4- ........................................................................................................................................................ 43

 فصل اول

مقدمه و هدف

 نياسين (ويتامين B3 يا اسيد نيكوتينيك) در مقادير فارماكولوژيك موجب كاهش ميزان كلسترول و تري گليسريدها و افزايش ميزان HDL-c سرمي مي شود (Villines و همكاران، 2012) و لذا به عنوان يكي از پركاربرد ترين داروها در درمان ديس ليپيدمي و آترواسكلروز به شمار رفته و به عبارتي يك داروي كاهنده ليپيد با طيف اثر وسيع و نسبتا ايمن است (Kamanna and Kashyap، 2008). هرچند مهم ترين عارضه در درمان با نياسين، ايجاد حالت گرگرفتگي[1] است، اما پژوهشهاي اندكي كه در زمينه تاثير اين دارو بر پارامترهاي استخواني صورت پذيرفته است؛ نشان از اثرات نامطلوب آن بر استخوان دارد. از جمله اين كه مصرف نياسين در مقادير بالا به عنوان يك مكمل غذايي در مرغها همراه با ايجاد عوارض استخواني و افزايش احتمال شكستگي در استخوان تيبيا بوده است (Johnson و همكاران، 1992؛1995). همچنين در پ‍‍ژوهش انجام شده توسط اخوان طاهري، تجويز نياسين در دوز كاهنده ليپيد آن (200 ميلي گرم بر كيلوگرم)، سبب شدت گرفتن استئوپوروز القا شده با گلوكوكورتيكوئيد در استخوان ران موش هاي صحرايي شد به گونه اي كه موجب كاهش تعداد ترابكول ها و افزايش فاصله آنها در ناحيه متافيز گرديد (اخوان طاهري، 1390).

تنش اكسيداتيو نقش قابل توجهي در بيماري هاي استخواني مانند استئوپوروز دارد. در پژوهش انجام شده توسط Muthusami و همكاران در سال 2005، نشان داده شد كه ايجاد استئوپوروز در موشهاي صحرايي به دنبال برداشت تخمدان، همراه با اختلال در سيستم آنتي اكسيدان استخوان
مي باشد. همچنين نقش تنش اكسيداتيو در استئوپوروز القا شده با ويتامين A در موش صحرايي نيز بخوبي نشان داده شده است(Fahmy and Soliman، 2009). يكي از روش هاي غير تهاجمي براي ارزيابي تغييرات استخواني، ارزيابي شاخص هاي متابوليسم استخوان است كه در بر گيرنده شناساگرهاي مربوط به ساخت و شناساگرهاي مربوط به تحليل استخوان مي شوند. PINP(پروپپتيد انتهاي N پروكلاژن نوع 1) يك شناساگر اختصاصي براي تعيين ساخت استخوان و CTX (تلوپپتيد انتهاي C كلاژن تيپ 1) يك شناساگر اختصاصي تحليل استخوان است. اين دو شناساگر امروزه بيش از ديگر شناساگرها در ارزيابي روند بيماري و پاسخ به درمان كاربرد دارند (Vasikaranو همكاران، 2011).

هدف از پژوهش حاضر ارزيابي تاثير احتمالي نياسين بر استخوان در هنگام كاربرد اين دارو در مقادير رايج براي كاهش دادن ليپيدهاي سرمي و نيز مقادير بالا با تكيه بر شناساگرهاي متابوليسم استخوان و تنش اكسيداتيو در موش هاي صحرايي هيپرليپيدميك است.

فصل دوم

كليات

 

1-2- هيپرليپيدمي

هيپرليپيدمي اشاره به افزايش ليپيدهاي موجود در جريان خون شامل كلسترول و تري گليسريد دارد كه معمولا علامت باليني خاصي نداشته ولي اغلب باعث افزايش خطر گرفتگي رگ هاي كروناري و ايجاد بيماري سرخرگ كروناري[2] مي شود كه با ايجاد درد در قفسه سينه و گاهي حمله هاي قلبي همراه است (Rosenson ،2013).

1-1-2- تشخيص هيپرليپيدمي

پروفايل ليپيد هاي سرمي كه اغلب اندازه گيري مي شوند شامل كلسترول تام، LDL-c، HDL-c، VLDL-c و تري گليسريد هاست، زماني فرد به هيپرليپيدمي مبتلا است كه:

الف) سطح LDL-c از ميزان mg/dl 130 بالاتر باشد.

ب) سطح HDL-c از ميزان mg/dl 60 كمتر باشد.

ج) ميزان تري گليسريد بيشتر از mg/dl 150 باشد.

سطح كلسترول تام قابليت تشخيصي چنداني ندارد، چرا كه ممكن است اين ميزان كمتر از mg/dl 200 باشد كه نرمال در نظر گرفته مي شود ولي سطح HDL-c و LDL-c نامناسب باشد و يا بالعكس يعني كلسترول تام بالاتر از mg/dl200 بوده ولي سطح HDL-c وc-LDL مناسب باشد.

هيپرليپيدمي يك عامل خطرخاموش به شمار مي رود زيرا هيچ علامت باليني خاصي ندارد. در واقع بالا بودن سطح LDL-c و كم بودن HDL-c يك دليل قوي براي ايجاد پلاك در سرخرگ هاست كه از آن با عنوان آترواسكلروز[3] نام برده مي شود. آترواسكلروز در طي زمان منجر به انفاركتوس ميوكارد قلب و بيماري هاي عروق محيطي مي شود. مشخصا بالا بودن سطح LDL-c و كم بودن ميزان HDL-c بيشتر از بالا بودن ميزان كلسترول تام به اين فرايند بيماري زا كمك مي كند (Bones، 2012).

 2-1- 2- عوامل خطر براي ايجاد هيپرليپيدمي

به خصوص در افراد داراي ژن افزايش توليد كلسترول، احتمال هيپرليپيدمي بالاست؛ در كنار اين امر جيره غذايي هم نقش مهمّي دارد. چربي هاي اشباع و كلسترول موجود در محصولات حيواني مثل گوشت وتخم مرغ و شير مي توانند در اين زمينه مهم باشند. در بسياري از موارد بالا بودن كلسترول ناشي از برآيند جيره و ژنتيك است. اگر اين موارد با عوامل زير همراه شوند امكان ابتلا بيشتر مي شود:

الف) استعمال دخانيات

ب) كم بودنHDL-c

ج) بالا بودن فشار خون

د) ديابت

ز) سابقه ي فاميلي ابتلا به بيماري هاي قلبي

ه) سنّ بالاتر از 45سال در مردان و بالاتر از 55 سال در زنان

امكان ابتلا در همه ي موارد بالا با ورزش و اصلاح جيره ي غذايي كاهش مي يابد (Bones، 2012).

 3-1-2- نشانه هاي باليني

بيماري نشانه باليني خاصّي ندارد ولي مي تواند خسارت عميقي به بدن وارد كند. ايجاد سفتي در سرخرگ ها و تشكيل پلاك در عروق و به دنبال آن تنگ شدن مسير عبور جريان خون از عوارض اصلي اين بيماري است كه در صورت درگيري عروق تغذيه كننده قلب مي تواند منجر به ايجاد حالت قلب ببري[4] شود (Bones،2012).

 4-1-2- چگونگي آسيب رساندن به بدن

همان گونه كه ذكر شد افزايش LDL-c باعث ايجاد سفتي در ديواره سرخرگ ها وكاهش انعطاف پذيري عروق و تشكيل پلاك در عروق ارگان هاي مختلف مي شود؛ مثلا در عروق كاروتيد ايجاد بيماري سرخرگ كاروتيد[5] و در عروق كروناري ايجاد بيماري سرخرگ كروناري مي كند كه با درد در ناحيه ي گردن يا قفسه سينه يا علائم شبيه به آن همراه است. اگر قطعه اي از اين پلاك ها جدا و وارد جريان خون شود مي تواند ايجاد لخته كرده و مسير عبوري جريان خون در ارگان هاي مختلف را ببندد مثلا حضور لخته در عروق مغزي ايجاد سكته هاي مغزي و در‌ عروق كروناري باعث ايجاد حملات قلبي مي شود. وجود سابقه ي حملات قلبي يا سكته، درد در ناحيه ي گردن، درد ناحيه دست ها و پاها، اگر با دو يا چند نشانه ديگر مثل كمتر بودن سطح HDL-cاز ميزان mg/dl40 (بالاتر بودن ميزان آن از mg/dl60 يا بيشتر از آن باعث كاهش ميزان خطر مي شود)، بيشتر بودن سطح تري گليسريد از ميزان mg/dl 150، مي تواند باعث افزايش امكان بيماريهاي قلبي شود (Bones،2012).

5-1-2- انواع هيپرليپيدمي

دسته بندي در هر كدام از اين گروه ها بر پايه الگوي ليپوپروتئين مي باشد.

 1-5-1-2- اوليه

شامل موارد زير مي شود:

الف) شيلوميكرونمي فاميلي[6] كه به صورت افزايش سطح شيلوميكرون ها به دليل كمبود ليپوپروتئين ليپاز يا كوفاكتورهاي آن مي باشد.

ب) هيپركلسترولمي فاميلي[7] كه در آن ميزان LDL-cافزايش يافته ولي VLDL-c نرمال است.

ج) هيپرتري گليسريدمي فاميلي[8] كه با افزايش توليد c-VLDLو با سطح نرمال يا كاهش يافته LDL-c مشخص مي شود.

د) هيپرتري گليسريدمي مخلوط فاميلي[9] كه در آن c-VLDL سرمي و شيلوميكرون ها هر دو افزايش مي يابند.

2-5-1-2- ثانويه

در نتيجه بيماري هاي كبدي-صفراوي، چاقي مفرط، كم كاري تيروئيد، ديابت، تغذيه نامناسب (جيره غني از چربي هاي اشباع و كلسترول)، نوشيدن الكل، بيماري هاي كليوي مثل سندروم نفروتيك و بعضي داروها (مهار كننده هاي پروتئاز HIV، مدرهاي تيازيدي، استروئيدها و...) ايجاد مي شود (Saadi ، 2008).

گلوكوكورتيكوئيدها و استروژن موجب افزايش تري گليسريد و HDL-c مي شوند، استروژن موجب سركوب سيستم انتقال تري گليسريد ها شده و شيلوميكرونمي و در نهايت پانكراتيت ايجاد مي كند، استروئيد هاي خوراكي بر خلاف تستوسترون قابل تزريق، باعث كاهش HDL-c مي شوند، داروهاي ضدّ فشار خون اثرات متفاوتي روي ليپيد و ليپوپروتئين دارند؛ به اين صورت كه داروهاي تيازيدي كوتاه اثر موجب افزايش كلسترول و تري گليسريد و LDL-c شده در حالي كه داروهاي تيازيدي طولاني اثر، اثر خاصي روي ليپيدهاي خوني ندارند، دارو هاي بلوك كننده گيرنده هاي آلفا[10]ممكن است باعث افزايش HDL-c شوند در صورتي كه بتا بلوكر[11] ها موجب افزايش تري گليسريد و كاهش HDL-c مي شوند، سيكلوسپورين باعث افزايش c-LDLو ليپوپروتئين aمي شود، سايمتيدين، داروهاي ضد تشنج و تاموكسيفنباعث افزايش HDL-c مي شوند، از آنجايي كه يك علت اوليه براي هيپرليپيدمي كم كاري تيروئيد است تيروكسين و TSH در درمان موارد خاص هيپرليپيدمي به كار مي روند (Stone، 1994).

اكثر هيپرليپيدمي ها در اثر ديابت مليتوس به همراه يكي از علل اوليه آن است (Saadi، 2008).

عواملي نظير الكل، استروژن و استروئيد و يا آبستني مي توانند براي هيپرليپيدمي فاميلي كمك كننده بوده به اين شكل كه باعث اختلال در سيستم انتقال ليپيدهاي اشباع و ساخت شيلوميكرون ها
مي شوند (Stone، 1994).

6-1-2- تشخيص

1-6-1-2- ميزان كلسترول تام

الف) كمتر از mg/dl200 ( mmol/lit17/5) نرمال است.

ب) mg/dl 239-200 ( mmol/lit18/6-17/5) مرزي است.

ج) بيشتر ازmg/dl240 (mmol/lit 21/6) بالا است (Rosenson، 2013).

 

2-6-1-2- ميزان LDL-c

تست اندازه گيري بعد از 14-12 ساعت ناشتايي انجام مي شود ولي تست ديگري در اين زمينه وجود دارد كه مي تواند در حالت غير ناشتا هم انجام شود ولي اطلاعات اين دو تست كمي با هم متفاوت است.

الف)براي كساني كه بيماري قلبي ندارند: كمتر از mg/dl 130 (129-100)

ب) براي بيماران قلبي و ساير بيماري ها مثل ديابت و فشار خون كمتر ازmg/dl 100

ج) در بيماران بسيار شديد قلبي كمتر از mg/dl70

د) در كودكان كمتر از mg/dl35

ز) سطح LDL-c به ميزان mg/dl 159-130حدّ مرزي شناخته مي شود و در ميزان بيشتر از mg/dl160 احتمال خطرات قلبي زياد مي شود (Bones، 2012).

3-6-1-2- ميزان تري گليسريد

بعد از 14-12ساعت ناشتا بودن تست انجام مي گيرد.

الف) حدّ كمتر از mg/dl 150( mmol/lit69/1) نرمال است

ب) mg/dl 199-150 ( mmol/lit25/2-69/1) حدّ مرزيست

ج) mg/dl499-200 (mmol/lit 63/5-25/2) بالا و بيشتر از mg/dl500 (mmol/lit 65/5 ) بسيار بالا شناخته مي شود (Bones، 2012).

4-6-1-2- ميزان HDL-c

بالاتر رفتن سطح آن از mg/dl60 (mmol/lit 55/1) احتمال بيماري سرخرگ كروناري قلب را كاهش مي دهد. كمتر بودن آن از mg/dl 40 در موارد افزايش كلسترول خون، احتمال بيماري سرخرگ كروناري قلب را افزايش مي دهد. اين فاكتور مي تواند در حالت غير ناشتا هم اندازه گيري شود (Rosenson، 2013).


خرید و دانلود ارزيابي شناساگرهاي متابوليسم استخوان و تنش اكسيداتيو در موش هاي صحرايي هيپرليپيدميك درمان شده با دوزاژ رايج و بالاي نياسين

افزایش فالوور اینستاگرام