بررسی تطبیقی وجودشناسی نزد افلاطون و ارسطو



بررسی تطبیقی وجودشناسی نزد افلاطون و ارسطو

مقدمه

الف - تعریف مسأله و تبیین موضوع:

در فلسفه یونان باستان، مسأله وجود از جایگاه ویژه ای برخوردار است.کمتر اندیشمند وصاحب نظری از آن دوران را می توان یافت که به این مهم نپرداخته باشد ولی افلاطون اولین فیلسوف یونان است که نظریات خود پیرامون وجود را در قالب یک نظام منسجم مطرح ساخت. اگر چه نزد افلاطون وجود بنیادی ترین موضوع پژوهش فلسفی است اما این ارسطو بود که با موضوع قرار دادن «موجود بماهو موجود» برای مابعدالطبیعه، جانی تازه به وجود شناسی بخشید وآنرا موضوع مطالعه فلاسفه بعد از خود قرار داد. نزد ارسطو وجود معانی گوناگون دارد که این مسئله موجب شده است که در طول تاریخ اندیشه شارحان ارسطو درباره وجود و وجود شناسی ارسطو اختلاف نظرهای فراوانی داشته باشند. وجود نزد ارسطو موجود بما هو موجود به معناي موجود عام است که به معني کلي بوده و از هيولا گرفته تا محرک نا متحرک بر همه چيز حمل ميشود در این تحقیق وجود از نظر ارسطو و افلاطون مورد کنکاش قرار خواهد گرفت و به نحوی جامع زوایای مختلف وجود شناسی از دیدگاه هر فیلسوف مورد تأمل واقع خواهد .

ب- ضرورت تحقیق و هدف:

اهمیت و جایگاه بحث از وجود و تاریخ وجودشناسی در مابعدالطبیعه تا حدی است که اگر بگوییم تاریخ فلسفه، تاریخ شناخت وجود است، گزاف نگفته ایم." وجود" يكي از كليدي ترين مفاهيم در تاريخ فلسفه است. بيراه نخواهد بود اگر ادعا كنيم فهم هر مكتب و نظريه فلسفي بدون فهم"وجود" در آن مكتب نخواهد بود. "وجود" در گذر تاريخ انديشه همواره مورد توجه فلاسفه بزرگي مثل افلاطون، ارسطو، توماس آكويناس، ملاصدرا و ... بوده است. از دیگر سو عظمت جایگاه افلاطون و ارسطو و فهم وجود از نظر آنها رهگشای فهم بسیاری از مکاتب فلسفی پسین خواهد بود. در این تحقیق تحلیل وجود از نظر افلاطون با تحلیل وجود از نظر ارسطو مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

ج – پرسش ‌های اساسی تحقیق:

1- معانی وجود نزد افلاطون چیست؟

2- معانی وجود نزد ارسطو چیست؟

3- آیا وجود نزد ارسطو و افلاطون عامترین مفهوم است و اگر عامترین مفهوم نيست چه مفهومی از آن عامتر است؟

د- فرضیه‌ها یا پاسخ های احتمالی تحقیق:

1- وجود نزد افلاطون همان چيزي است که خود مکرر ontus onميناميد که آنرا واقعا" واقعي ترجمه ميکنند.

2- معاني وجود از ديدگاه ارسطو عبارتند از 1- علل و مبادي 2- حقيقت / صادق3- طبيعت 4- به عنوان ضروري 5- واحد6- جوهر و غيره.

3- وجود در نظر افلاطون موجود بما هو موجود وجود کامل است و به ديگر سخن در نظر افلاطون وجود مفهوم عام نيست و مفهومي عامتر از آن هست که "خير" ناميده مي شود.

ه- پیشینه تحقیق (کارهایی که تاکنون در این زمینه انجام گرفته است):

در باره وجود از نظر افلاطون پایان نامه و مقالات متعددی در سطح جامعه دانشگاهی پدید آمده است که از مهمترین آنها به پایان نامه "وجود در نظر افلاطون "[1] در دانشگاه اصفهان میتوان اشاره کرد . البته چنانکه ذکر شد مقالاتی نیز در این زمینه چاپ شده است که از مهمترین آنها میتوان به مقاله" وجود شناسی افلاطون "[2]نوشته دکتر سعید بینای مطلق – استاد فلسفه دانشگاه اصفهان – اشاره کرد که پایان نامه فوق الذکر را نیز راهنمایی نموده اند. درآثار افلاطون بیش از همه در رساله سوفیست و پارمنیدس میتوان به اندیشه های وی در خصوص وجود پی برد گر چه در سایر رسالات نیز در این زمینه نکاتی به چشم میخورد. در زبان فارسی در کتب متنوعی میتوان از مقوله وجود در نظر افلاطون نیز مطالبی بدست آورد از جمله در تواریخ فلسفه که به فارسی ترجمه شده اند. شاید به جرات بتوان گفت که کتاب هستی در اندیشه فیلسوفان[3] اثر ژیلسون از فاخرترین آثار در این موضوع میباشد که در این تحقیق مورد مداقه قرار گرفته است. از دیگر آثار موجود در زبان فارسی میتوان به کتاب مابعد الطبیعه ژان وال [4]اشاره کرد که فصل مجزایی در این باب ملاحظه میگردد.

در زمینه وجود نزد ارسطو کتابها و مقالات متعددی در زبان فارسی موجود میباشد که گذشته از متافیزیک ارسطو میتوان از کتاب هستی شناسی تطبیقی ارسطو [5]نوشته غلامرضا رحمانی و هستی در اندیشه فیلسوفان اثر اتین ژیلسون نام برد که در این تحقیق مورد توجه زیادی قرار گرفته است. در این زمینه مقالاتی نیز در مجلات مختلف چاپ گردیده است که از آن جمله میتوان به مقاله وجود و ماهیت در فلسفه ارسطو [6]نوشته دکتر منوچهر صانعی و بررسی مفهوم وجود در متافیزیک ارسطو و الحروف فارابی[7] نوشته طاهره کمالی زنجانی نام برد.

 

-برکات دیباچی ,محمود، وجودشناسی افلاطون, پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان ,1381[1]

2-بینای مطاق، سعید، «وجود شناسی افلاطون»، خردنامه صدرا، شماره62،

-ژیلسون، اتین، هستی در اندیشه فیلسوفان، تهران: اتشارات حکمت، 1385[3]

-ژان وال؛ بحث در مابعد الطبیعه؛ ترجمه یحیی مهدوی؛ تهران؛ خوارزمی؛1380[4]

-رحمانی، غلامرضا، هستی شناسی تطبیقی ارسطو، تهران: ناشر بوستان،1381[5]

-صانعی دره بیدی،منوچهر،وجود و ماهیت در فلسفه ارسطو، پژوهش نامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، تهران،دانشگاه شهیدبهشتی،1380،شماره 32[6]

5-کمالی زنجانی،طاهره، بررسی مفهوم وجود در متافیزیک ارسطو و الحروف فارابی،فلسفه و کلام(مطالعات اسلامی سابق دانشگاه فردوسی)، پاییز و زمستان 1388،شماره

83

فهرست

عنوان......................صفحه

مقدمه...............1

چکیده..............5

1-تاريخچه اجمالي وجود نزد فلاسفه پيش از افلاطون

1-1- وجود نزد فلاسفه پیش از پارمنیدس..............................7

1-2-وجود از نظر پارمنيدس............14

2- وجود درنظر افلاطون

2-1- افلاطون و پارمنیدس...............22

2-2- هستی حقیقی "هوهویت " است...................................23

2-3- هستی و واحد............................24

2-4- اوسیا...25

2-5- هستی و حقیقت.......................26

2-6- هستی و غیریت.........................27

2-7- بهره مندی.................................29

2-8- جهان محسوس.........................32

2-9- فراتر از وجود.............................33

2-10- مثل..36

2-10-1 جایگاه هستی شناسی مثل و نقش آن...................39

2-11- لاوجود......................................42

3-وجود از نظر ارسطو

3-1- معاني يا اقسام و انحاء موجود49

3-1-1- موجود بالعرض و اتفاقي.....53

3-1-2- موجود به عنوان صادق يا صدق................................55

3-1-3- موجود به عنوان قوه و فعل56

3-1-4- موجود به عنوان يكي از مقولات................................61

3-2-مقولات از نظر ارسطو................63

3-3-تشکیک موجود...........................65

3-4- جوهر در فلسفه‌ ارسطو..........71

4- نتیجه.....82

5- منابع.......89


خرید و دانلود بررسی تطبیقی وجودشناسی نزد افلاطون و ارسطو

افزایش فالوور اینستاگرام