مقاله 17- امنیت اجتماعی زنان



امنیت اجتماعی زنان

مقدمه

تعریف امنیت

در ابتدا به نظر مي‌رسد بايد تعريفي از امنيت ارائه شود که خود واژه امنيت به چه مفهومي مي‌باشد. در فرهنگ لغات امنيت به معناي ايمن شدن، در امان بودن و بدون بيم و هراس بودن آمده است، در مجموع مي‌توان مفهوم امنيت را به مصونيت از تعرض و تصرف اجباري بدون رضايت و در مورد افراد، به نبود هراس و بيم نسبت به حقوق و‌آزادي‌هاي مشروع و به مخاطره نيفتادن اين حقوق و آزادي‌ها و مصون بودن از تهديد و خطرهاي اجتماعي و در کل هر عاملي که آرامش انسان را از بين ببرد، تعريف کرد.

 

مفهوم امنیت

برای آسانتر فهمیدن امنیت، بهتر است از نقیض آن یعنی «ناامنی» شروع کنیم: امنیت به معنی امن بودن است و ناامنی حالتی است فاقد امنیت. ناامنی حالتی است که انسان با خطر یا تهدید رو به رو باشد. ناامنی، حالت مواجهه با خطر است و نقطه مقابل آن یعنی امنیت ( ناامنی) حالت بی خطری است. پس اساس معنی امنیت و ناامنی وجود خطر یا عدم آن است و باید توجه کنیم که خطر چیست؟ خطر هر امری است که می تواند تواناییها و برخوداریهای شخص را ـ به احتمال قابل قبول ـ نابود کرده یا کاهش دهد. در این عبارت، از توانایی و برخورداری سخن رفته است: توانستن و داشتن. و از سوی دیگر از نابودی و کاهش نیز سخن رفته است. پس خطرها، اموری هستند که به احتمال قابل توجه می توانند یکی از حالات ذیل را ایجاد کنند:

1ـ کاهش توانایی 2ـ نابودی توانایی 3ـ کاهش دارایی 4ـ نابودی دارایی

و البته این داشتن (دارایی ـ برخورداری) اعم است از برخورداری از اموال یا داشتن احترام و آبرو یا داشتن قدرت و اختیار یا داشتن اطلاعات یا داشتن ارتباطات و ...؛ همان طور که توانایی نیز توانایی بر امور گوناگون است.

پس ناامنی حالت مواجهه با خطر است؛ یعنی حالتی که به احتمال قابل توجه، شخص یا گروه با اموری رو به رو می شود که تواناییها و داراییهای او را ـ و به تعبیر دیگر: امکانات مفید او را ـ کم کرده یا از بین می برد. امنیت ـ حالت بی خطری ـ یکی از نعمتهای بزرگ الهی شمرده شده است و ناامنی یکی از بلاها است. انسانها معمولاً در مواجهه با خطر یعنی با قرار گرفتن در وضعیت ناامن، دچار هیجانی می شوند که ترس (خوف) نامیده می شود. بنابراین برای اکثریت مردم فقدان ترس حاکی از فقدان ناامنی و وجود امنیت است. خداوند در قرآن در سوره قریش نعمت امنیت را بزرگ شمرده است و پاسخ عطای امنیت به قریش را بندگی خداوند اعلام کرده است: «فلیعبدوا رب هذا البیت الذی آمنهم من خوف و...

انسان شناسان و روان شناسان نیز هر دو گروه، امنیت را یکی از نیازهای اساسی انسان شمرده اند. و انگیزه بسیاری از فعالیتهای انسان را «به دست آوردن و حفظ امنیت» دانسته اند. محمد غزالی در کتاب مذمت دنیا، در جلد سوم احیاء علوم الدین، انگیزه اصلی انسانها از خانه سازی و جمع شدن در کنار یکدیگر در دهکده و شهر و ایجاد دیوار برای دهکده و شهرها و تأسیس نیروهای نظامی و انتظامی و وضع مالیات و ... را «کسب و حفظ امنیت» دانسته است. جامعه شناسان روستایی نیز ریخت شناسی (مرفولوژی) روستاها را علاوه بر سازگاری با وضع زمین و آب، تابع امنیت و ناامنی دانسته اند. در مناطق ناامن، ریخت روستا قلعه ای شکل است ولی در مناطق امن، ریخت روستا پراکنده و «خانه باغی» است. مثلاً در خراسان در یک دشت یا دامنه با یک روستای قلعه ای شکل مواجه می شوید که مثلاً پنجاه خانه در کنار هم ساخته شده است و دیوار و دروازه دارد ولی در اطراف شهر رشت یک تازه وارد نمی تواند روستاها را از یکدیگر متمایز کند چون در هر مزرعه یک تا سه هکتاری، یک منزل مسکونی می بینید و در واقع پنجاه منزل مسکونی در حدود یکصد هکتار مزرعه پراکنده است و مرکزیت هر روستا با مسجد و مدرسه و قهوه خانه مشخص می شود. وجود تاریخی امنیت یا ناامنی در یک منطقه اخلاق، آرزوها، افسانه ها، ادبیات و به طور خلاصه فرهنگ و نیز اقتصاد و سیاست و ساختار اجتماعی آن منطقه را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. به عنوان مثال: تاریخ هزار ساله گذشته ایران و ساختار اجتماعی، فرهنگی، سیاسی ما تا اندازه زیادی تحت تأثیر ناامنی سیاسی، اقتصادی در این دوره بوده است. تاکنون در باره مفهوم و چیستی امنیت و اهمیت آن سخن گفتیم. اکنون به مفهوم خاص «امنیت اجتماعی» می پردازیم:

 

امنیت اجتماعی

با توجه به مفهوم امنیت که حالت بی خطری است و مفهوم ناامنی که مواجهه با عوامل نابود کننده یا کاهش دهنده تواناییها و داراییها است؛ می توانیم از حیطه های گوناگون امنیت سخن بگوییم: امنیت سیاسی، امنیت نظامی، امنیت آبرویی، امنیت اقتصادی، امنیت جانی، امنیت عاطفی، امنیت خانوادگی، امنیت حقوقی، امنیت شغلی و ... .

برای ملموس تر شدن دایره وسیع امنیت و حیطه های گوناگون آن، باید به تواناییهای گوناگون و داراییهای گوناگون توجه کرد و به خطرهایی که هر کدام را تهدید می کند. برای توجه به این امر، می توان مثالی زد: امروزه در دنیا صنعت بیمه بسیار گسترش یافته است. بیمه یعنی معامله امنیت نسبی در قبال مبلغی پول. مثلاً سالی نه هزار تومان می دهم و در عوض امنیت نسبی منزل و وسایل منزل من در قبال خطر سیل، زلزله و آتش سوزی تأمین شود. نه اینکه خطر به طور مستقیم دفع شود بلکه، در صورت وقوع خطر و وقوع ضرر، دارایی جایگزین شود. به همین خاطر گفتیم امنیت نسبی و شاید بهتر باشد بگوییم: امنیت نسبی و غیر مستقیم. و همان طور که می دانید در امور فراوانی قرارداد بیمه رایج شده است. امنیت محصول کشاورزی در قبال بلایای طبیعی و آفات، امنیت شخص در قبال هزینه های پزشکی، امنیت کامیون و اتوبوس و کشتی در قبال خطر غرق و تصادف و سقوط و... .

منظور ما از امنیت اجتماعی، همه حیطه های امنیت است غیر از ناامنیهای سیاسی، نظامی و ناامنیهای ناشی از بیماریها و دزدی و امثال آن. پس امنیت اجتماعی شامل امنیت احترام و آبرو، امنیت اقتصادی، امنیت حقوقی، امنیت عاطفی و ... می شود. و امنیت اجتماعی زنان یعنی حالت بی خطری و فقدان تهدید نسبت به سُکنی و معیشت و آبرو و روابط اجتماعی زنان. این گونه امنیت یا این حیطه از امنیت، به طور مستقیم جنبه سیاسی و نظامی و انتظامی یا بهداشتی و ... ندارد.

 

نا امنی اجتماعی زنان

برای تصویر ساده تر ناامنی اجتماعی زنان، از جلوه های اثر آن یعنی هیجان، ترس و بیم کمک می گیریم. با پیرمرد صالحی آشنا بودم. نگهبان یک کارخانه بود. ترک زبان، اهل مرند و ساکن تهران بود. در برخوردهایش مشاهده کردم که در فرزندزایی عروسش تولد پسر را بر تولد دختر ترجیح داد. در وقت دیگری با زمینه مناسب در باره زن و مرد و برابری و نابرابری شان سؤال کردم. گفت هر دو انسانند و مخلوق خدا و برتری نزد خدا به تقوا است. در این دنیا هم افراد وضعیتهای مختلفی دارند. پرسیدم فرزند دختر برای پدر بهتر است یا فرزند پسر؟ گفت: فرقی ندارند. به شخص مربوط است که اخلاق و ایمانش چه باشد. از دو فرزند، گاهی یکی مهربان و یکی بی اعتنا است. دختر و پسر هم ندارد. پرسیدم: چرا برخی فرزند پسر را بر فرزند دختر ترجیح می دهند؟ گفت: هر کسی فکری دارد. گفتم: شما کدام را ترجیح می دهید؟ گفت: من پسر را بر دختر ترجیح نمی دهم. گفتم از تولد پسر بیشتر از تولد دختر خوشحال شدی! گفت: این به خاطر ترجیح پسر بر دختر نیست بلکه پسر را که داماد کردی موعظه اش می کنی که با همسرت خوش رفتار باش ولی دختر را که عروس کردی دائما دلهره و خوف داری که اذیتش نکنند، کتکش نزنند، از منزل بیرونش نکنند و ... فقط برای این.

 

این سخن جلوه ناامنی اجتماعی زن در جامعه ما است. و البته باید به ریشه ها، علتها، آثار و راه حلهای آن پرداخت.

وقتی در جامعه ای، زن بلوغ اجتماعی مستقل نداشته باشد و به لحاظ اجتماعی وابسته باشد؛ اتصال او امنیت اجتماعی او محسوب می شود و انفصال او ناامنی اجتماعی او است.اگر زن در کودکی و نوجوانی «دختر فلانی»، و پس از ازدواج «بانوی فلانی» و پس از آن در پیری «مادر فلانی» باشد؛ اولاً با ناامن شدن وضع «فلانی» دچار ناامنی اجتماعی می شود و ثانیا، اگر «فلانی» او را براند یا حریمش را رعایت نکند دچار ناامنی اجتماعی می شود.

«ناامنی اجتماعی زنان» در جامعه کنونی ایران، تا اندازه ای ـ و البته بسیار کمتر از گذشته ها ـ وجود دارد و راه درمان آن دارای اجزایی است که اولین جزء آن «استقلال اجتماعی زنان» است. استقلال اجتماعی زنان به معنی ترک فرزندی، یا ترک بانویی یا ترک مادری نیست، بلکه اگر استقلال اجتماعی زنان حاصل شود می توان «فرزندی»، «بانویی» و «مادری» را در سایه استقلال اجتماعی زن دوباره تعریف و ترسیم کرد.


خرید و دانلود مقاله 17- امنیت اجتماعی زنان

افزایش فالوور اینستاگرام