تاثیر کاربرد کودهاي فسفره و همزیستی قارچ میکوریز با ذرت و آفتابگردان بر قابلیت دسترسی سرب در یک خاك آلوده



چکیده

همزمانبارشدجمعيت،پيشرفت فعالیت­های صنایع و معادن نیز حادث شده است. پیامد این فعالیت­ها آلودگی محیط زیست به آلاینده­ها بخصوص فلزات سنگین می­باشد. یکی از مهمترین این عناصر سرب می­باشد زیرا این عنصر در اشکال یونی محلول بسیار سمی می­باشد و می­تواند منجربه کاهش کیفیت و عملکرد محصولات کشت شده در خاک­های آلوده به این عنصر شود. همزیستی ریشه این گیاهان با قارچ میکوریز می­تواند مقاومت گیاه را در مقابل عناصر سنگین افزایش دهد. همچنین قابلیت دسترسی این عنصر برای ریشه گیاهان می­تواند با تشکیل ترکیبات با حلال پذیری پایین و رسوب آنها توسط اصلاح کننده­های فسفره، کاهش یابد. بدین منظور آزمایشی گلدانی به صورت آزمایشات فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کاملتصادفی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه شاهرود انجام پذیرفت. تیمارهای این آزمایش شامل قارچ میکوریز با دو سطح تلقیح و عدم تلقیح و کودهای آلی و غیرآلی فسفره از قبیل شاهد، اسید هیومیک، دی آمونیوم فسفات، پودر استخوان و کاربرد توام پودر استخوان و اسید هیومیک بر روی دو گیاه ذرت و آفتابگردان می­باشد. نتایج نشان داد تلقیح میکوریز در هر دو گیاه ذرت و آفتابگردان سبب افزایش معنی دار درصد کلونیزاسیون میکوریزایی و وزن خشک ریشه گیاهان شده است. کودهای فسفره در هر دو گیاه سبب افزایش معنی دار فسفر محلول و قابل دسترس خاک، وزن خشک اندام هوایی و ریشه شده است. غلظت و میزان جذب فسفر اندام هوایی و ریشه با کاربرد جداگانه قارچ میکوریز و کودهای فسفره در گیاه آفتابگردان معنی دار شده است در حالی که در گیاه ذرت اثرات متقابل آنها در این صفات معنی دار گشته است. اثرات متقابل میکوریز و کودهای فسفره بر کاهش سرب تبادلی خاک در هر دو گیاه معنی دار می­باشد. تیمار دی آمونیوم فسفات در گیاه ذرت و تیمارهای اسید هیومیک و دی آمونیوم فسفات به همراه میکوریز در گیاه آفتابگردان، کاهش معنی دار سرب تبادلی خاک را سبب شدند. اثرات اصلی تیمارکودهای فسفره و میکوریز بر کاهش غلظت سرب اندام هوایی هر دوگیاه معنی دار می­باشد در حالی که اثرات متقابل کود فسفره و میکوریز بر کاهش میزان جذب سرب اندام هوایی در گیاه ذرت معنی دار است و در گیاه آفتابگردان اثر اصلی تیمار کود فسفر معنی دار می­باشد. غلظت سرب اندام هوایی گیاه ذرت توسط کاربرد تیمار دی آمونیوم فسفات بیشترین کاهش را در پی داشت در حالیکه در گیاه آفتابگردان تیمارهای دی آمونیوم فسفات،اسید هیومیک و پودر استخوان و کاربرد توام اسید هیومیک و پودر استخوان سبب کاهش معنی دار غلظت سرب اندام هوایی شده­اند. بطور کلی تیمار کودی دی آمونیوم فسفات بر اکثر صفات این پژوهش در هر گیاه سبب تاثیر مثبت و افزایش وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، فسفر قابل دسترس خاک و کاهش سرب تبادلی خاک، غلظت سرب گیاه و ریشه شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که استفاده از اصلاح کننده­های فسفره بر کاهش میزان سرب قابل دسترس و کاهش میزان جذب توسط گیاه می­تواند موثر واقع شود.

کلمات کلیدی: میکوریز، فسفر، سرب، ذرت، آفتابگردان

مقالات مستخرج:

1- تاثیر کاربرد کودهای فسفره و همزیستی قارچ میکوریزا با گیاه ذرت بر قابلیت دسترسی فسفرخاک در خاک آلوده به سرب. اولین همایش ملی بهداشت محیط، سلامت و محیط زیست پایدار. دانشکده شهید مفتح. 20 شهریور 1393. همدان.

2- بررسی همزیستی قارچ میکوریزا در سطوح کودهای آلی و غیرآلی در گیاه آفتابگردان بر قابلیت دسترسی فسفر در خاک آلوده به سرب. هفتمین همایش ملی و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست. دانشکده محیط زیست. 15 الی 19 آذر 1393. دانشگاه تهران.

3- تاثیر تلقیح قارچ میکوریزا در سطوح کودهای آلی و غیرآلی بر فراهمی فسفر خاک و محتوای فسفر گیاه ذرت در خاک آلوده به سرب. هفتمین همایش ملی و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست. دانشکده محیط زیست. 15 الی 19 آذر 1393. دانشگاه تهران.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

1فصل یک: مقدمه. 1

1-1 مقدمه.. 2

2 فصل دو: کلیات و بررسی منابع.. 7

2-1 آفتابگردان.. 8

2-2 ذرت.. 8

2-3 خاک و اهمیت آن.. 9

2-4 آلودگی خاک.. 9

2-5 انواع آلاینده­ها.. 10

2-5-1 آلاینده­های آلی.. 10

2-5-2 آلاینده­های غیر آلی.. 10

2-5-2-1 عناصر سنگین و مضرات آن.. 10

2-5-2-2 پراکنش برخی فلزات سنگین در خاک­های ایران 11

2-6 سرب.. 12

1-6-2 سرب در اتمسفر.. 13

2-6-2 سرب در خاک.. 13

2-6-2-1 منشأ طبيعي.. 14

2-6-2-2 منشأ انساني.. 14

2-6-2-3 گونه­هاي سرب در محلول خاک.. 14

2-6-3 سرب در گیاه.. 15

2-6-4 سرب در انسان.. 17

2-6-4-1 سرب در زنجيره غذايي.. 17

2-6-4-2 تاثیر سرب بر سلامتي انسان.. 17

2-7 روش­های پاکسازی و اصلاح خاک­های آلوده.. 18

2-7-1 روش­های بیولوژیکی.. 18

2-7-2 روش­های غیربیولوژیکی.. 18

2-8 قارچ­های میکوریز.. 19

2-8-1 تاریخچه.. 19

2-8-2 تقسیم بندی و وظایف قارچ­های میکوریز.. 19

2-8-3 تاثیر و نقش میکوریز در خاک­های آلوده.. 21

2-9 فسفر.. 22

2-9-1 اهمیت فسفر.. 22

2-9-2 نقش فسفر در اصلاح خاک­های آلوده.. 22

2-10 اسید هیومیک.. 23

2-10-1-1 تاریخچه شناسایی مواد هیومیکی.. 23

2-10-2 شناخت و اهمیت اسیدهیومیک.. 23

2-10-3 ساختار شیمیایی اسید هیومیک.. 24

2-10-4 تشکیل اسید هیومیک در طول تجزیه بافت­های گیاهی و جانوری 24

2-10-5 فرم­های اسید هیومیک موجود در بازار ایران 25

2-10-6 معرفی ویژگی­های اقسام کودهای هیومیکی.. 25

2-11 پودر استخوان.. 26

3 فصل سوم: مواد و روش­ها.. 29

3-1 زمان، مشخصات آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی منطقه 30

3-2 خصوصیات خاک.. 30

3-3 انتخاب بذر مناسب و تهیه مایه تلقیح.. 31

3-4 عملیات اجرایی.. 31

3-4-1 نوع و قالب طرح آزمایشی.. 31

3-4-2 آماده سازی و نحوه کاشت در گلدان­ها.. 32

3-4-3 عملیات داشت.. 33

3-4-4 برداشت نهایی و نمونه برداری از خاک و ریشه 34

3-5 اندازه گیری درصد کلونیزاسیون ریشه.. 34

3-6 اندازه گیری EC و pH در سوسپانسیون خاک.. 36

3-7 اندازه گیری فسفر محلول.. 36

3-8 اندازه گیری فسفر قابل جذب خاک به روش اولسن.. 36

3-8-1 ساخت محلول­های شیمیایی لازم.. 37

3-8-2 ساخت محلول استاندارد.. 37

3-9 اندازه گیری میزان فسفر در بافت گیاهی (اندام هوایی و ریشه) 37

3-9-1 تهیه محلول شیمیایی.. 38

3-9-2 تهیه محلول استاندارد.. 38

3-9-3 تهیه نمونه­ها.. 39

3-10 اندازه گیری میزان سرب گیاه.. 39

3-11 اندازه گیری میزان سرب محلول و تبادلی خاک.. 39

3-12 تجزيه و تحليل آماري داده‏ها.. 39

4 فصل چهارم: نتایج و بحث.. 41

4-1 گیاه ذرت.. 42

4-1-1 وزن خشک اندام هوایی.. 42

4-1-2 وزن خشک ریشه.. 43

4-1-3 هدایت الکتریکی خاک.. 45

4-1-4..... pH خاک.. 45

4-1-5 کلونیزاسیون میکوریزی.. 47

4-1-6 فسفر محلول خاک.. 48

4-1-7 فسفر قابل دسترس خاک.. 49

4-1-8 غلظت فسفر اندام هوایی.. 52

4-1-9 میزان جذب فسفر اندام هوایی.. 52

4-1-10 غلظت فسفر ریشه.. 53

4-1-11 میزان جذب فسفر ریشه.. 55

4-1-12 سرب قابل استخراج با کلرید منیزیم ( سرب محلول و تبادلی خاک) 55

4-1-13 غلظت سرب اندام هوایی گیاه.. 57

4-1-14 میزان جذب سرب اندام هوایی.. 59

4-1-15 غلظت سرب ریشه.. 60

4-1-16 میزان جذب سرب ریشه.. 61

2-4 گیاه آفتابگردان.. 63

4-2-1 وزن خشک اندام هوایی.. 63

4-2-2 وزن خشک ریشه.. 64

4-2-3 هدایت الکتریکی خاک.. 66

4-2-4... pH خاک.. 67

4-2-5 کلونیزاسیون میکوریزی.. 68

4-2-6 فسفر محلول خاک.. 69

4-2-7 فسفر قابل دسترس خاک.. 70

4-2-8 غلظت فسفر اندام هوایی.. 71

4-2-9 میزان جذب فسفر اندام هوایی.. 72

4-2-10 غلظت فسفر ریشه.. 74

4-2-11 میزان جذب فسفر ریشه.. 75

4-2-12 سرب قابل استخراج با کلرید منیزیم ( سرب محلول و تبادلی خاک) 77

4-2-13 غلظت سرب اندام هوایی.. 79

4-2-14 میزان جذب سرب اندام هوایی.. 81

4-2-15 غلظت سرب ریشه.. 82

4-2-16 میزان جذب سرب ریشه.. 84

نتیجه گیری....85

پیوست89

منابع95

فهرست اشکال

شکل ‏3‑1- نمایی از گلدان­های آزمایش در طول فصل رشد.. 34

شکل ‏3‑2- نمایی از ریشه در زیر میکروسکوپ.. 35

شکل ‏4‑1- تاثیر کاربرد کودهای مختلف فسفره بر وزن خشک اندام هوایی گیاه ذرت.. 43

شکل ‏4‑2- اثر کاربرد تیمار کود فسفره بر وزن خشک ریشه گیاه ذرت 44

شکل ‏4‑3- تاثیر کودهای فسفره بر EC خاک رایزوسفر گیاه ذرت 45

شکل ‏4‑4- اثر تلقیح میکوریز برpH خاک رایزوسفر گیاه ذرت 46

شکل ‏4‑5- تاثیر کاربرد کودهای فسفره بر pH خاک رایزوسفر گیاه ذرت.. 47

شکل ‏4‑6- اثر تلقیح قارچ میکوریز بردرصد کلونیزاسیون ریشه گیاه ذرت.. 48

شکل ‏4‑7- تاثیر کاربرد کودهای فسفره بر میزان فسفر محلول خاک در گیاه ذرت.. 49

شکل ‏4‑8- تاثیر کودهای فسفره بر فسفر قابل دسترس خاک در گیاه ذرت.. 50

شکل ‏4‑9- اثراث متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر غلظت فسفر اندام هوایی گیاه ذرت..51

شکل ‏4‑10- اثر متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر جذب فسفر اندام هوایی گیاه ذرت.. 53

شکل ‏4‑11- تاثیر تلقیح میکوریز بر میزان فسفر ریشه گیاه ذرت 54

شکل ‏4‑12- اثر متقابل قارچ میکوریز و کودهای فسفره بر غلظت فسفر ریشه گیاه ذرت.. 54

شکل ‏4‑13- اثر متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر میزان جذب فسفر ریشه گیاه ذرت.. 55

شکل ‏4‑14- اثرات متقابل قارچ میکوریز و کودهای فسفره بر سرب قابل دسترس خاک.. 57

شکل ‏4‑15- اثرات متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره برغلظت سرب اندام هوایی گیاه ذرت.. 59

شکل ‏4‑16- اثرات متقابل میکوریز و کود فسفره بر جذب سرب اندام هوایی گیاه ذرت.. 60

شکل ‏4‑17- اثرات متقابل قاچ میکوریز و کودهای فسفره بر غلظت سرب ریشه گیاه ذرت.. 61

شکل ‏4‑18- اثرات متقابل قارچ میکوریز و کودهای فسفره بر جذب سرب ریشه گیاه ذرت.. 62

شکل ‏4‑19- تاثیر کاربرد کود مختلف فسفره بر وزن خشک اندام هوایی گیاه آفتابگردان.. 64

شکل ‏4‑20- اثر متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر وزن خشک ریشه گیاه آفتابگردان.. 66

شکل ‏4‑21- تاثیر کاربرد قارچ میکوریز برEC خاک رایزوسفر گیاه آفتابگردان.. 67

شکل ‏4‑22- اثر کاربرد کودهای فسفره بر EC خاک رایزوسفر گیاه آفتابگردان.. 67

شکل ‏4‑23- تاثیر کودهای فسفره بر pH خاک رایزوسفر گیاه آفتابگردان.. 68

شکل ‏4‑24- اثر تلقیح میکوریز بر درصد کلونیزاسیون ریشه گیاه آفتابگردان.. 69

شکل ‏4‑25- تاثیر کاربرد کودهای فسفره بر میزان فسفر محلول خاک در گیاه آفتابگردان.. 70

شکل ‏4‑26- تاثیرکاربرد کود فسفره بر میزان فسفر قابل دسترس خاک در گیاه آفتابگردان.. 71

شکل ‏4‑27- اثرات متقابل قارچ میکوریز وکود فسفره برغلظت فسفر اندام هوایی آفتابگردان.. 72

شکل ‏4‑28- اثر تلقیح میکوریز بر جذب فسفر اندام هوایی گیاه آفتابگردان.. 73

شکل ‏4‑29- اثر کاربرد کودهای فسفره بر میزان جذب فسفر اندام هوایی آفتابگردان.. 73

شکل ‏4‑30- تاثیر کاربرد تلقیح میکوریز بر میزان غلظت فسفر ریشه گیاه آفتابگردان.. 75

شکل ‏4‑31- اثر کاربرد کودهای فسفره بر غلظت فسفر ریشه گیاه آفتابگردان.. 75

شکل ‏4‑32- تاثیر تلقیح میکوریز بر میزان جذب فسفر ریشه گیاه آفتابگردان.. 76

شکل ‏4‑33- اثر کاربرد کودهای فسفره بر میزان جذب فسفر ریشه گیاه آفتابگردان.. 77

شکل ‏4‑34- تاثیر میکوریز و کود فسفره بر قابلیت دسترسی سرب خاک در آفتابگردان.. 79

شکل ‏4‑35- تاثیر کاربرد قارچ میکوریز بر غلظت سرب اندام هوایی گیاه.. 80

شکل ‏4‑36- تاثیر کاربرد کودهای فسفره بر غلظت سرب اندام هوایی گیاه آفتابگردان.. 81

شکل ‏4‑37- اثر کاربرد کودهای فسفره بر میزان جذب سرب اندام هوایی گیاه آفتابگردان.. 82

شکل ‏4‑38- اثرات متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر غلظت سرب ریشه آفتابگردان.. 83

شکل ‏4‑39- اثرات متقابل قارچ میکوریز و کود فسفره بر جذب سرب ریشه گیاه آفتابگردان.. 84

فهرست جداول

جدول ‏3‑1: نتایج تجزیه فیزیکی و شیمیایی خاک مورد مطالعه.. 31

جدول ‏3‑2- مشخصات اسید هیومیک.. 32

جدول ‏3‑3- خصوصیات پودر استخوان مورد استفاده.. 33

جدول ‏4‑1- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در گیاه ذرت و خصوصیات خاک کشت شده آن.. 90

جدول ‏4‑2- آنالیز واریانس صفات مورد مطالعه گیاه ذرت.. 90

جدول ‏4‑3- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی گیاه ذرت.. 91

جدول ‏4‑4- آنالیز واریانس صفات مورد مطالعه گیاه ذرت.. 91

جدول ‏4‑5- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی گیاه ذرت.. 92

جدول ‏4‑6- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در گیاه آفتابگردان و خصوصیات خاک کشت شده آن.. 92

جدول ‏4‑7- آنالیز واریانس صفات مورد مطالعه گیاه آفتابگردان 93

جدول ‏4‑8- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی گیاه آفتابگردان 93

جدول ‏4‑9- آنالیز واریانس صفات مورد مطالعه گیاه آفتابگردان 94

جدول ‏4‑10- تجزیه واریانس صفات مورد بررسی گیاه آفتابگردان 94

1 فصل یک
مقدمه

1-1 مقدمه

خاک یکی از منابع مهم و ارزشمند در طبیعت است که بدون وجود آن حیات و زندگی بر روی زمین امکان پذیر نخواهد بود. 95 درصد غذای انسان از آن تهیه می­گردد. همچنین علاوه بر نقشي كه خاک در تداوم حيات به عهده دارد، در پيدايش حيات و تکامل نیز مؤثر بوده است (دبیری، 1375). افزایش توان علمی و فنی بشر از یک سو و افزایش جمعیت از سوی دیگر موجب افزایش دستکاری بشر و جابجایی مواد در کره خاکی گردیده است(الووی، 1995؛ هولدن، 1989). پیشرفتسریعفناوريدردهه­هاياخیربا وجودمزایايفراوانیکهبرايبشرداشته،منابع طبیعی واجزامحیط­زیسترادرمعرض آلاینده­هايمختلف ازجملهفلزاتسنگینقراردادهاست (خان، 2005).

فلزات سنگین ترکیباتی هستند که بطور طبیعی در خاک وجود دارند یا در نتیجه فعالیت­های انسان وارد خاک می­شوند. گداختن فلزات، فعالیت­های معدن­کاوی، استفاده از سوخت­های فسیلی، به کار بردن کودها و حشره­کش­ها و تولید فاضلاب­های شهری از مهمترین فعالیت­های انسانی است که خاک را با مقادیر زیادی از فلزات سنگین آلوده می­کنند(سالت و همکاران، 1998؛ بارکر، 1987؛ بروکس، 1998). این فلزات در خاک غیر قابل تجزیه هستند و به علت جذب توسط گیاهان و ورود به زنجیره­های غذایی به عنوان آلاینده محسوب می­شوند و سلامتی انسان را به مخاطره می­اندازند (سالت و همکاران، 1998). آلودگیاراضی کشاورزيبهفلزاتسنگینمانندسرب،کادمیم،رويو نیکلازمنابعینظیرکودهايشیمیاییفسفاته،کاربرد لجنفاضلاب،پساب­هايشهريوفاضلاب­هايخانگی یکیازمشکلاتمهموتهدیدهايجديبرايمحیط­زیستوسلامتانسانبه شمار می­آید(خان ،2005).

وجود فلزات سنگین در محیط یکی از عوامل محدود کننده رشد گیاهان محسوب می­شود که در حالت شدید باعث از بین رفتن گیاه می­شود. با این­حال، در بسیاری از خاک­های آلوده به فلز، جمعیت­ها و گونه­های گیاهی مقاوم وجود دارند که برخی از این گیاهان توانایی جذب و تجمع فلز را در بافت­های هوایی و برگ­های خود دارند و بنابراین منبع ارزشمندی برای مقابله با آلودگی­های زیست­محیطی هستند (سالت و همکاران، 1998؛ بروکس، 1998). درکشورهايدرحالتوسعهمانندایراننیزبهدلیل فشارهاياقتصاديوصنعتیشدن،آلودگیفلزيرفته رفتهبهعنوانواقعیتیانکار ناپذیردر آمده است.لذاشناخت مسائلمحیط­زیستوروش­هايحفاظتیپیشازآنکه دیرشدهباشد،بسیارضرورياست (خداوردیلو، 1385).

در بین فلزات سنگین، سرب یکی از خطر­ناک­ترین فلزات می­باشد که به­وسیله گیاهان جذب می­شود و گیاهان با جذب آن در معرض آلودگی به این عنصر قرار می­گیرند و با جذب آن علاوه بر این که آسیب­هایی به خود گیاه وارد می­گردد، سبب می­شود تا انسان و دام­هایی که از این گیاهان تغذیه می­کنند نیز در معرض خطر آلودگی به این فلز قرار بگیرند (دل ریو سلستینو و همکاران، 2006). اثرات سوء سرب در انسان­ها به­خوبی شناخته شده است. به­طور کلی در اطفال، سبب بروز مشکلاتی از قبیل کاهش بهره هوشی، کند شدن رشد فیزیکی و مشکلات شنوایی می­شود. در افراد بالغ، ممکن است سبب کم­خونی، امراض کلیوی، آسیب رساندن به مغز و سیستم عصبی، افزایش فشار خون، و غیر عادی شدن تولید­مثل و متابولیسم ویتامین D و در حالت شدید سبب مرگ گردد(دادکا و همکاران، 1997).

اگر چه پاک سازی خاک از طریق روش­های فیزیکی و شیمیایی امکان­پذیر می­باشد ولی تمام این روش­ها نیاز به کارشناس و ابزار­آلات دارند، از سوی دیگر این روش­ها می­توانند سبب از بین رفتن ساختمان خاک و اختلال در فعالیت­های بیولوژیکی خاک و آلودگی بخش دیگری از محیط­زیست شوند (دل ریو سلستینو و همکاران، 2006). روش­های مختلفی جهت اصلاح خاک­های آلوده وجود دارد، یکی از روش­های کاهش قابلیت دسترسی سرب در خاک­های آلوده، غیرمتحرک نمودن (Immobilization) سرب توسط برخی ترکیبات آلی و غیر­آلی می­باشد. از جمله اصلاح­کننده­ها، می­توان به ترکیبات فسفر­دار اشاره نمود (عباسپور و همکاران، 2010؛ ما و رائو، 1997). ولیکن مشخص نیست در روش غیر­متحرک کردن سرب توسط ترکیبات فسفردار، گیاهان قادر به جذب سرب می­باشند یا خیر. عباسپور وگلچین (2010) از دی آمونیوم فسفات، زئولیت و ورمی کمپوست جهت کاهش قابلیت دسترسی سرب در یک خاک آلوده استفاده نمودند که دی آمونیوم فسفات بیشترین تاثیر را به همراه داشت. ما و رائو (1997) نشان دادند که وجود سنگ فسفات، سرب قابل دسترس گیاه را کاهش می­دهد و دامنه این کاهش از 10 تا 96% بود.

ریزوسفر زیستگاه مناسبی برای فعالیت بسیاری از میکروارگانیسم­های مفید خاکزی می­باشد. در این بین قارچ­های میکوریز از اهمیت خاصی برخوردار هستند. میکوریز، همزیستی ایجاد شده بین ریشه گیاه با یک قارچ می­باشد و اکثر گیاهان آوندی در این همزیستی شرکت می­کنند. مهمترین تاثیر قارچ­های میکوریز، افزایش جذب عناصر غذایی می­باشد. این افزایش عمدتا به دلیل انتشار ریسه­های قارچی مرتبط با بافت­های درونی ریشه، در فضای پیرامون ریشه و تشکیل یک سیستم جذبی مکمل برای سیستم ریشه گیاه می­باشد (سلیمان زاده و همکاران، 1388). سیوردینگ (1991)گزارش کرد تاثیر همزیستی میکوریزی در جذب عناصر کم تحرک مانند فسفر که جریان آن به سمت ریشه با مکانیسم پخش و به کندی انجام می­شود، اهمیت بیشتری پیدا می­کند. عوامل متعددی بر شدت وابستگی میکوریزی گیاه موثر می­باشند که از مهمترین آنها می­توان به نوع گیاه میزبان، گونه قارچ میکوریز و شرایط خاک اشاره کرد (براندت و همکاران، 1988).

در تحقیقات اولیه بر روی میکوریز، عمدتا اثرات مثبت این همزیستی بر تغذیه معدنی گیاهان گزارش می­شد ولی بعدها به اثرات غیر تغذیه­ای میکوریز از جمله توانایی دفع یون­های سمی، کنترل گسترش پاتوژن­ها، تاثیر بر فتوسنتز و روابط آبی گیاه، افزایش مقاومت گیاه میزبان به فلزات سنگین و .... نیز پی برده شده است(اوگ و همکاران، 2005). در اواخر قرن 19 میلادی گیاه کیسه چوپان (Thlaspi caerulesens) جز اولین گونه­های گیاهی بود که برای تجمع غلظت­های بالای فلزات در برگ­ها مورد استفاده قرار گرفت(بیرز، 1935). گلچین و همکاران (1385) گزارش نمودند در آفتابگردان و کلزا حداکثر میزان تجمع سرب در ریشه و حداقل آن در دانه مشاهده شده است. صفری سنجانی و همکاران (1390) پیامدکاربردکودمرغیوعصارهآندرخاكبرگیاه بهسازيسربیک خاكآلوده توسط گیاه شاهدانه را بررسی کرده­اند که میانگین غلظت سرب در گیاه کشت شده در خاک شاهد (کود داده نشده) بیشترازخاكتیمارشدهباعصاره کودمرغیوهمچنینغلظتدرگیاهکشتشدهدرخاكتیمارشدهباعصارهکودمرغیبیشازکودمرغیبود. حیدری سورشجانی و همکاران (1390) تاثیرکلاتکننده­هايشیمیاییوکوددامیبرمقداراستخراجسرببهوسیلهگیاهگوجه فرنگی را بررسی کرده­اند که نتایجنشاندادکهنوعوغلظتکلاتکننده،اثرآماريمعنیداريبرمقدارسربانباشتهشدهدرریشه،ساقهوبرگ گوجهفرنگیداشتهاست.

هدف از اجرای این پژوهش بررسی تاثیر کودهای فسفره بر میزان حلالیت و قابلیت دسترسی سرب در خاک­های آلوده و همچنین میزان توانایی گیاهان آفتابگردان و ذرت همزیست با قارچ میکوریز، در جذب سرب موجود در خاک اصلاح شده با کودهای فسفره می­باشد.

فرضیات :

1-کود فسفره باعث کاهش حلالیت و قابلیت دسترسی سرب موجود در خاک آلوده می­گردد.

2- همزیستی میکوریزی سبب تغییر در جذب سرب توسط ریشه گیاه می­شود


خرید و دانلود تاثیر کاربرد کودهاي فسفره و همزیستی قارچ میکوریز با ذرت و آفتابگردان بر قابلیت دسترسی سرب در یک خاك آلوده

افزایش فالوور اینستاگرام